Een textielgids voor de ESPR: wat het betekent voor uw producten en uw data
Anton Luiken
Medeoprichter / Senior textielexpert
De Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) is het nieuwe regelboek van de EU voor hoe fysieke producten worden ontworpen, gedocumenteerd en op de markt gebracht. Voor textiel en kleding is het geen verre beleidskwestie meer: deze productgroep is als eerste aan de beurt, en de eisen zullen elk merk, elke producent en elke importeur treffen die in de EU verkoopt. Deze gids legt uit wat de ESPR is, wat zij van een textielproduct kan eisen en wat u vandaag met uw data kunt doen.
Gedelegeerde handeling voor textielVerwacht in Q4 2027Gevolgd door een implementatieperiode van 18 maanden, met eisen die vanaf circa 2029 gelden
Van energielabels naar alle fysieke producten
De ESPR vervangt de Ecodesign-richtlijn 2009/125/EG. Die richtlijn richtte zich op energiegerelateerde producten zoals cv-ketels en huishoudelijke apparaten. De ESPR, Verordening (EU) 2024/1781, is op 18 juli 2024 in werking getreden en verbreedt de reikwijdte tot vrijwel elk fysiek product op de EU-markt.
Drie punten zijn het belangrijkst voor textielbedrijven:
•Zij is ook van toepassing op producten die buiten de EU worden vervaardigd, dus wereldwijde toeleveringsketens vallen binnen de reikwijdte.
•Zij bestrijkt de hele waardeketen: merken, producenten, importeurs, distributeurs en retailers.
•De verordening is een kader. De concrete eisen voor elke productgroep volgen later, in gedelegeerde handelingen.
Waarom textiel als eerste aan de beurt is
In april 2025 publiceerde de Europese Commissie haar eerste ESPR-werkplan. Daarin staat welke productgroepen als eerste eisen krijgen, op basis van marktomvang, milieu-impact en verbeterpotentieel. Textiel en kleding kwamen bovenaan.
ProductgroepFocus van de eisenIndicatieve vaststelling
Textiel en kledingLangere levensduur van producten en materiaalefficiëntie; lagere impact op water, afval, klimaat en energie. Afgestemd op de herziening van de Textieletiketteringsverordening.2027
BandenRecycleerbaarheid, gerecycled gehalte en afvalbeheer aan het einde van de levensduur.2027
MeubelsGrondstoffengebruik en de impact van materiaalproductie en toelevering.2028
MatrassenAfvalproductie, levensduurverlenging en materiaalefficiëntie.2029
Schoeisel is uit de textielgroep gehaald vanwege het complexere ontwerp en de complexere toeleveringsketens. Een afzonderlijke studie beoordeelt het opnieuw vóór eind 2027.
Wat de ESPR van een textielproduct kan eisen
De gedelegeerde handeling voor textiel zal prestatie- en informatie-eisen vastleggen. Op basis van de verordening kunnen deze betrekking hebben op:
•Levensduur: hoe lang een kledingstuk of textielproduct meegaat in gebruik.
•Repareerbaarheid en herbruikbaarheid: hoe gemakkelijk een product kan worden gerepareerd, hergebruikt of doorverkocht.
•Gerecycled gehalte en recycleerbaarheid: minimale aandelen gerecyclede vezel en ontwerp voor recycling.
•Efficiënt gebruik van grondstoffen en energie: de materialen, het water en de energie die bij de productie worden gebruikt.
•Zorgwekkende stoffen: chemicaliën die hergebruik of recycling belemmeren, afgestemd op REACH.
•Milieuvoetafdruk: informatie over de impact van het product over de levenscyclus.
Bij het laatste punt komt levenscyclusanalyse (LCA) om de hoek kijken. Voetafdrukinformatie moet per product worden berekend, met een consistente methode en traceerbare data.
Het verbod op het vernietigen van onverkocht textiel
De ESPR verbiedt ook het vernietigen van onverkochte kleding, kledingaccessoires en schoeisel:
•Vanaf 19 juli 2026 voor grote bedrijven.
•Vanaf 19 juli 2030 voor middelgrote bedrijven. Micro- en kleine bedrijven zijn uitgezonderd.
•Grote bedrijven moeten jaarlijks openbaar maken hoeveel onverkochte producten zij hebben weggegooid, en waarom.
Digitale Productpaspoorten: waar uw impactdata terechtkomt
Elk gereguleerd product krijgt een Digitaal Productpaspoort (DPP): een digitaal dossier dat via een datadrager zoals een QR-code aan het product is gekoppeld. Voor textiel wordt verwacht dat een DPP informatie bevat zoals:
•Vezelsamenstelling en herkomst van materialen
•Stappen in de toeleveringsketen: waar spinnen, weven of breien, verven, afwerken en confectie plaatsvonden
•Indicatoren voor de milieuvoetafdruk
•Instructies voor onderhoud, reparatie en hergebruik
•Informatie over einde levensduur en recycling
Het DPP maakt van milieudata geen rapport meer, maar een productkenmerk. Dat betekent dat u impactcijfers nodig hebt voor elk product dat u verkoopt, niet alleen voor een paar vlaggenschipproducten.
Belangrijke data voor textielbedrijven
DatumMijlpaal
18 juli 2024ESPR treedt in werking
16 april 2025Eerste ESPR-werkplan gepubliceerd, textiel geprioriteerd
19 juli 2026Verbod op het vernietigen van onverkochte kleding en schoeisel geldt voor grote bedrijven
Q4 2027Gedelegeerde handeling voor textiel en kleding verwacht
Rond 2029Eisen voor textiel gelden na de implementatieperiode van 18 maanden
19 juli 2030Vernietigingsverbod wordt uitgebreid naar middelgrote bedrijven
Zo bereidt u zich nu voor
1.Breng uw productdata in kaart. Maak per product een lijst van materialen, vezelherkomst, leveranciers en productiestappen. Hiaten die u nu vindt, zijn gemakkelijker te dichten dan hiaten die tijdens een audit aan het licht komen.
2.Meet de impact per product. Gebruik een Quick Score voor een indicatieve basislijn van uw hele portfolio, en daarna een Expert LCA voor de producten die het meest tellen.
3.Betrek uw leveranciers. Primaire data van spinnerijen, weverijen, ververijen en producenten maakt resultaten nauwkeuriger dan standaardwaarden.
4.Maak uw data DPP-klaar. Kies tools die gestructureerde impactdata exporteren of via een API koppelen, zodat die kan doorstromen naar uw paspoortsysteem.
Hoe bAwear helpt
bAwear berekent de milieu-impact van textielproducten met ReCiPe 2016 Midpoint (Hierarchist), afgestemd op ISO 14040/14044. Meer dan 300 textielspecifieke productscenario's weerspiegelen hoe elk product daadwerkelijk wordt gemaakt, van vezel tot eindproduct, en resultaten worden gerapporteerd per stap in de toeleveringsketen. De output is DPP-klaar, en via het EU-project LIFE DPP-Tex helpen wij vorm te geven aan hoe paspoorten voor textiel in de praktijk werken.
